Elkano, euskaldunak eta Munduaren lehen itzulia 

Aurten munduko itzuliaren 500. urteurrena ospatzen dugu.

Euskadiko ia herritar guztiok dakigu Juan Sebastian Elkano izan zela munduari bira eman zion lehena. Badakigu Getariakoa zela, baina agian ez gaude hain ziur, bertan jaioa izan ba zen.

Guztiok ez dakigu,  hiru urteko espedizioan (1519/1522) parte hartu zuenik, 239 marinel eta bost  itsaontzirekin  aritu zirela eta 19 bakarrik itzuli zirela Victoria ontzian.

Batzuek jakin badakite 31 izan zirela San Lucar de Barramedan ontziratu ziren euskaldunak, eta sei bakarrik itzuli zirela bakarrik.

Baina herrialde guztiek ez dute Elkano, lurreko “zirkumnabigazioa”  osatzen lehena bezala, eta are gutxiago, berak egindako ekarpena aitortzeko.

Eta batzuek bakarrik ezagutzen dute «getaiarra» horren bizitza eta lanbidea. Nola ontziratu zen Magallanesen espedizioan? Ia urte oso batean kateatuta egon ondoren,  Victoria ontziko kapitaina izatera nola iritsi zen? Zein izan zen euskaldunen papera espedizioan? Nortzuk ziren heurek? Nola lortu zuen bere lidergoa?

Hitzaldiaren haria euskal herritarrak dira, espedizioan parte hartu zutenak, bere antolaketan parte hartu zutenak, eta, baita ere, herrialdea, kolektibo gisa, ordura arte osaturiko  historia guztiarekin. Bidaiaren deskribapen laburra egingo  da, eta bizkaitar eta gipuzkoarren papera nabarmentzen da. Juan Sebastian Elkanoren irudiari buruzko hausnarketa pertsonalarekin bukatuko dugu.

Guzti honi buruz hitz egiteko, gurekin Daniel Zulaika (Zarautz, 1951) izango dugu. Lizentziaduna eta medikuntzan doktorea, Osakidetzan bere jarduera profesionala garatu zuena. Doktorego tesia “Vida y obra del doctor Madinaveitia» izeneko ikerketa historikoko lan bat izan zen, eta bertan, oñatiar mediku honen irudia nabarmendu zuen.

Baina, geroztik,  Nafarroa Unibertsitateko Arte Liberalen Institutuan egin du historia, 2018ko maiatzaren 2an, «Euskaldunak eta munduari lehen itzulia» gradu bukaerako lanarekin, aste gutxi barru, liburudendetan izango duguna.

Gaur egun, Elkano Fundazioko Aholkulari Batzordeko kidea da, Eusko Jaurlaritza eta beste erakunde batzuk buru, munduari lehen itzuliaren 500. urteurrena hausnartzeko sorturiko Fundazioa.

Leer Más

Elkano, los vascos y la primera vuelta al mundo.

Este año celebramos el 500 aniversario de la vuelta al mundo

Casi todos los ciudadanos de Euskadi  sabemos que  Juan Sebastian Elkano fue el primero que dio la vuelta al mundo. También sabemos que era de Getaria, aunque acaso no estamos muy seguros de que allí naciera.

No todos saben que la expedición duro tres años (1519/1522) Que zarparon cinco naves con 239 marineros y sólo 19 regresaron con Elkano en la nao Victoria.

Algunos conocen que fueron 31 los vascos embarcados en San Lucar de Barrameda y que justo regresaron vivos seis.

Pero no todos los países identifican a Elkano como el primero en completar la circunnavegación de la tierra y menos en reconocer su contribución a éste hecho histórico.

Y solo algunos conocen la vida y profesión de éste “getaiarra”. Cómo embarcó en la expedición de Magallanes? Cómo llego a capitanear la nao Victoria después de haber estado encadenado casi un año entero? Cuál fue el papel de los vascos en la expedición? Quiénes eran?  Cómo ejerció su liderazgo?

El hilo conductor de la conferencia son los vascos, los que participaron en la expedición, los que intervinieron en su organización y puesta en marcha, y también el propio país como comunidad, como colectivo, con toda la historia que había recorrido hasta ese momento. Se realiza una breve descripción del viaje, incidiendo en el papel de los vizcaínos y guipuzcoanos embarcados. Finaliza con una reflexión más personal sobre la figura de Juan Sebastián Elkano.

Para hablar de todo esto, contamos con Daniel Zulaika (Zarautz, 1951), licenciado y doctor en medicina, ha desarrollado su actividad profesional en Osakidetza. Su tesis doctoral constituyó un trabajo de investigación histórica titulado “Vida y Obra del doctor Madinaveitia” en la que rescata la figura de este médico oñatiarra.

Pero también ha realizado el grado de historia en el Instituto de Artes Liberales de la Universidad de Navarra, habiéndolo finalizado el 2 de mayo de 2018 con el trabajo de fin de grado “Los vascos y la primera vuelta al mundo” que se publicará en breves semanas. En la actualidad es miembro de la Comisión Asesora de Elkano Fundazioa, la fundación liderada por el Gobierno Vasco y otras instituciones para la rememoración del 500 aniversario de la primera vuelta al mundo.

Leer Más

Brexit, europar politikaren erronka berriak

2019a iritsi da eta baita ZarautzOnen denboraldi berria ere. Ziklo honetan gai aunitz landuko ditugu. Hasteko BREXITaren inguruan arituko gara Juanjo Alvarezekin, zarauztarra eta EHUko Nazioarteko Zuzenbide katedradunarekin, hain zuzen ere.
Datorren asteartean, Urtarrilaren 29an arratsaldeko 19:30etan Antoniano Aretoan, Zarautz. Streaming bidez ikusteko aukera egongo da https://zarautzon.nirestream.com/ estekan.

BREXITaren hitzaldiari testuingurua jartzearren, Juanjo Álvarezek idatzitako hausnarketa partekatzen degu.

Europear Batasunaren eta Erresuma Batuaren etorkizuna zein izango den ez dago argi. Theresa Mayk proposatutako plana Britaniar parlamentuak ukatzearen ondorioz bost egoera posibleren aurrean gaude:

– EBtik irtetea. (Brexit gogorra)

– Behar baino lehenagoko hauteskundeak.

– Irteera data atzeratzeko eskaera.

– EBtik irteeraren erabakia bertan behera utzi ala erreferendum berri bat egitea.

– Ipar Irlandako Unionisten bozkak gehitzea, Irlandar gatazkari irtenbide duin bat ematearen truke, aduanarik gabe eta EBrekin dagoen akordioa ukitu gabe…zaila baina ziurrenik gertatuko dena.

Juanjo Álvarez,
 EHUko Nazioarteko Zuzenbide katedraduna

Ingelesak betidanik izan dira negoziatzaile finak baina ez da hori kontua. Brexitak zer ekarri dezake? Arrazoi ezberdinen ondorioz makina bat inbertsiok Erresuma Batutik Europar Batasunera ihes egingo dute baldin eta negoziatzen den Brexita ez bada aldatzen eta ez baditu Merkatu bakarraren arauak bermatzen.

Integrazio europearraren inguruan jardutea ezinbesteko bihurtuko da. Beti aurrekontuak handitzearen aurka egon den Erresuma Baturik gabe ez dago aitzakiarik: Integrazio handiagoko Europa bat berrabiarazteko momentua iritsi da.

Ez da posible, ez EBrentzat ez eta beste inongo Estaturentzat, neurrira egindako merkatu bat. EBeko lau zirkulazio askatasun esparruak (pertsonei, zerbitzuei, merkantziei eta kapitalei dagozkienak), ez dira negoziagarriak eta bereizezinak dira. Ezin daiteke, Theresa Mayk nahi duen bezala, EBren giza-abantailak, abantaila finantzarioak eta elkartruke komertzialen onurak jaso eta aldi berean lanaren mugikortasuna ukatu.

Juanjo Álvarez TTIP-n inguruan ZarautzOn-en 2015ean eman zuen hitzaldian

Erresuma Batua, 1973tik kide berezia izan da bere aparteko estatusarekin. Nola baloratu dezakegu arrazoigabeko Inperio Zaharraren Independentziaren izenean aurrera eraman nahi duen bere borondatezko alde egitea, honek ekarriko dizkion egundoko galerak kontuan izanda? Bi aldeek galduko dutela argi dago, baina Erresuma Batuak gehiago, dudarik gabe.

Erresuma Batuak gogoz babestu zuen 2004ko EBaren handitzea, benetako elkartasun politikorako bidea eta ondorioz Europa Federal baten alde egiteko pausoak lausotuko zirelakoan. Baina ondorioa izan da Batasun «zaharraren» baitan Europa «Berria» sortu dela, Eurozonaren inguruan kontzentratua eta integrazio fiskalean sakontzeko pausoak ematen ari dena.

Testuinguru honetan, Erresuma Batura esportatzen duten eta akordiorik gabe dauden euskal enpresei Brexitak nola eragingo dien eta hiritarren eskubideak nola kudeatuko diren ere kontuan izango beharko dugu hausnarketa honetan (Ingelesek Europan eta Europarrek Ingalaterran izango dituztenak).

Leer Más